How to build a better human. An ethical blueprint

Gregory Pence. Rowman &Litlefield Publishers, Inc., 2012

Ο Gregory Pence στο νέο του βιβλίο «How to build a better human: An ethical blueprint», περιγράφει πως ο άνθρωπος μπορεί με ηθικό και ορθολογικό τρόπο να βελτιώσει την ζωή του με την βοήθεια των παραδοσιακών (π.χ. διατροφή, εμβόλια) αλλά και των σύγχρονων τεχνολογικά (π.χ. φάρμακα, γενετική μηχανική) ενισχυτικών μέσων. Τις τελευταίες δεκαετίες η Βιοηθική και οι αρχές της έθεταν αυστηρούς περιορισμούς και εξέφραζαν υπερβολικές ανησυχίες όσον αφορά την αλλαγή και βελτίωση ανθρωπίνων χαρακτηριστικών. Ο συγγραφέας υποστηρίζει πως είναι καιρός για μια πιο θετική στάση απέναντι στην ανθρώπινη ενίσχυση. Γιατί θα ήταν κακό παραδείγματος χάριν εάν δημιουργήσουμε μια εικονική ζωή (Virtual Life) σε ένα ψηφιακό κόσμο, όπου θα ικανοποιούσαμε εκεί τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες του πραγματικού κόσμου; Γιατί θα ήταν λάθος να πάρουμε Prozac ή Ritalin για να βελτιώσουμε τις ψυχικές ή νοητικές αντίστοιχα ικανότητές μας; Είναι η γενετική μηχανική πράγματι το καταλληλότερο μέσο ενίσχυσης των απογόνων μας; Ο Pence τονίζει ταυτόχρονα όμως πως είναι ανάγκη να αναγνωρίσουμε την πολυπλοκότητα του ζητήματος και να πάψουμε να προσεγγίζουμε αυτό το δυσνόητο και πολυδιάστατο αντικείμενο με υπερβολικά απλοϊκό τρόπο. Αποστασιοποιείται έτσι τόσο από τις συντηρητικές όσο και από τις ενθουσιώδεις απόψεις, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό να υποτιμήσει ή να υπερτιμήσει αντίστοιχα τις δυνατότητές της ανθρώπινης ενίσχυσης. Το κεντρικό μήνυμα που θέλει να δώσει είναι σαφές και μετριοπαθές: θα ήταν λάθος εάν με απόλυτο τρόπο απορρίπταμε ή αποδεχόμασταν εξ ολοκλήρου την ανθρώπινη ενίσχυση. Πρέπει να δούμε κάθε περίπτωση χωριστά και να εξετάσουμε τις συνέπειες που θα έχει. Εάν μια ενισχυτική παρέμβαση ωφελεί σε μεγάλο βαθμό το άτομο δίχως σημαντικές βλάβες, τότε δεν υπάρχει σοβαρός ηθικός λόγος να του την στερήσουμε. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία τμήματα. Στο πρώτο, ο συγγραφέας καταπιάνεται με τις ενισχυτικές παρεμβάσεις που επιλέγουν να κάνουν ενήλικα άτομα στον εαυτό τους. Στο δεύτερο τμήμα εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους οι γονείς θα μπορούσαν να βελτιώσουν είτε προ- είτε μεταγεννητικά τους απογόνους τους. Στο τρίτο τμήμα του βιβλίου ασχολείται με τα ζητήματα της αλλαγής της ανθρώπινης φύσης, του γενετικού καθορισμού των χαρακτηριστικών των μελλοντικών γενεών και της χρησιμοποίησης βλαστοκυττάρων. Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου παραθέτει έξι πρακτικές προτάσεις για την μελλοντική πολιτική της ανθρώπινης ενίσχυσης, μεταξύ αυτών της δημιουργίας εθνικού κέντρου για την ανθρώπινη ενίσχυση και της άμεσης και συστηματικής έρευνας της ανθρώπινης ενίσχυσης. Η ευρύτητα των θεμάτων που διαπραγματεύεται ο Pence σε ένα σχετικά σύντομο κείμενο με απλό, κατανοητό και σαφή τρόπο, δίνει στον αναγνώστη μια συνολική, σφαιρική εικόνα του ζητήματος και των μέσων εφαρμογής της ανθρώπινης ενίσχυσης. Πρόκειται για ένα εισαγωγικό βιβλίο και λιγότερο για μια κριτική ανάλυση και αντιπαράθεση με τις απόψεις άλλων συγγραφέων πάνω στο συγκεκριμένο θέμα.

Γρηγόρης Αθανασιάδης - Stagiaire ΕΕΒ